اخبار > آشنایی مدیران با حسابرسی داخلی

 



آشنایی مدیران با حسابرسی داخلی

تاریخ درج : 1396/08/08 زمان درج : ٠٩:٢٧
شناسه خبر : ٢١٥٦ تعداد بازدید : 291

آشنایی مدیران با حسابرسی داخلی

حسن رستم پناه

مدیر امور حسابرسی و کنترلهای داخلی

وحید محمدرضا خانی

کارشناس امور حسابرسی و کنترلهای داخلی (دانشجوی دکتری حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی تهران)

مقدمه

امروزه نقش و اهمیت حسابرسی داخلی و انتظارات ذینفعان از آن به تدریج  افزایش یافته و طبق الزامات بورس اوراق بهادار تهران بر این نقش تاکید می شود. مطابق با رهنمودهای عملی منتشره از سوی انجمن حسابرسی داخلی(IIA)، حسابرسی داخلی به عنوان بخشی که از طریق ارزیابی کارایی، اثربخشی به سازمان کمک می کند، خود باید کارا و اثربخش باشد. اما مادامی که مدیران در یک سازمان با حسابرسی داخلی آشنایی نداشته باشند، نمی توانند به جریان اطلاعاتی میان خود و حسابرسی داخلی و در نتیجه کارایی و اثربخشی آن کمک کنند.  این موضوع نشان می دهد که شناساندن حسابرسی داخلی به نحوی اثربخش می تواند به افزایش کارایی و اثربخشی حسابرسی داخلی از طریق کمک به تعامل مثبت میان مدیران با حسابرسان داخلی بیانجامد. در این راستا، این مقاله به دنبال انجام این مهم با معرفی اجمالی حسابرسی داخلی و رابطه آن با مدیران می باشد.

سیر تحول نقش حسابرس داخلی

حوزه کاری حسابرسی داخلی به عنوان یک بخش داخلی سازمان، در ابتدا بر حفاظت در مقابل تقلب و دزدی دارایی ها متمرکز و پس از ان به سرعت به تایید تمام مبادلات مالی گسترش یافت و سپس به تدریج از حسابرسی برای مدیریت به حسابرسی مدیریت بدل شد. حسابرس داخلی طی زمان تبدیل به یک فعالیت مشاوره ای و اطمینان بخشی بی طرفانه و مستقل برای ارشدترین مقام مدیریتی سازمان شده است که در جهت ارزش افزایی و بهبود عملیات سازمان طراحی شده است. حسابرسی داخلی با ایجاد یک رویکرد سیستماتیک و منظم، به کل سازمان(مدیریت) کمک می کند تا اثر بخشی فرآیندهای مدیریت ریسک، کنترل و حاکمیتی را ارزیابی و بهبود بخشد. از این رو، نحوه و شیوۀ عمل حسابرسی داخلی در طول دهه‌های گذشته تغییر و تکامل یافته است. روند این تغییرات به‌اختصار به شرح ذیل می باشد؛

تاریخچه روند حسابرسی داخلی

دهه 1950

        بررسی سوابق حسابداری

         بررسی مجدد رویدادها یا سندرسی

دهه 1960

        تشخیص رعایت سیاست‌ها و رویه‌های شرکت

دهه 1970

        آزمون رویه‌ها

دهه 1980

        ارزیابی کنترل‌های داخلی

دهه 1990

        گزارش دربارۀ سیستم­کنترل‌های­داخلی

2000 - 2003

        مدیریت ریسک

        ارزیابی مدیریت ریسک

        اطمینان‌بخشی در مورد مدیریت

        ریسک و کنترل

        خدمات ارزش‌افزوده و ...

2004 - 2009

        تثبیت (تقویت) حسابرسی داخلی

2010 - 2012

        کیفیت و میزان اثر‌بخشی کنترل داخلی، مدیریت ریسک و سیستم­ها و فرآیندهای حاکمیتی

این تغییر از حسابرسی مبتنی بر سیستم به حسابرسی مبتنی بر فرآیند بوده و به‌سرعت به سمت حسابرسی مبتنی بر ریسک در حال گذار است.

دلایل ایجاد حسابرسی داخلی

مدیران می بایست از دلایل ایجاد حسابرسی داخلی در سازمانشان مطلع گردند. این دلایل عبارت اند از:

1)      تقاضای مدیریت جهت نظارت بر اثربخشی و کارایی سیستم کنترل داخلی و مدیریت ریسک.

 مدیر، مسئولیت ایجاد، پیاده سازی و حفظ یک سیستم کنترل داخلی مجموعه ساختارها، فرآیندها، فعالیتها، و سیستم های هستند که به مدیریت کمک می کنند تا به گونه ای موثر، ریسک های موجود بر سر راه دستیابی به اهداف را پوشش دهند( به عنوان مثال تفکیک وظایف، سیستم ارزیابی عملکرد بخش ها و کارکنان و ... مثال هایی از این کنترل ها هستند). مدیریت از طرف ذینفعان سازمان مسئولیت ایجاد، جاری سازی و حفظ این کنترل ها را دارد و در قبال این مسئولین نزد یک نهاد نظارتی( به عنوان مثال هیئت مدیره، کمیته حسابرسی یا هر نماینده ای از هیئت مدیره) پاسخگوست.

 وجود یک بخش اختصاصی حسابرسی داخلی مستقل و اثربخش از طریق ایجاد یک رویکرد منظم و سیستماتیک در ارزیابی اثربخشی طراحی و اجرای سیستمهای کنترل داخلی و فرآیندهای مدیریت ریسک، هم به مدیریت و هم به نهاد ناظر( هیئت مدیره یا کمیته حسابرسی) کمک می کند تا مسئولیتهای خود را به درستی انجام دهند. ارزیابی بیطرفانه فرآیندهای مدیریت ریسک و کنترل داخلی توسط بخش حسابرس داخلی این اطمینان را به مدیریت، نهاد ناظر و ذینفعان برون سازمان می دهد که ریسک های سازمان به نحو مناسبی پوشش داده می شود.

 

 

2)     الزامات قانونی

سازمان بورس اوراق بهادار تهران در 16 اردیبهشت 1391 در راستای حمایت از حقوق سرمایه گذاران و پیشگیری از وقوع تخلفات و نیز سازماندهی و توسعه بازار شفاف و منصفانه اوراق بهادار، دستور العمل کنترل های داخلی ناشران پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران را تصویب کرد. طبق این دستور العمل وجود کمیته حسابرسی و حسابرسی داخلی اجباری می باشد.

رابطه حسابرسی داخلی با مدیران

یکی از دلایلی که درعمل منجر به کاهش کارایی و اثربخشی حسابرسی داخلی می شود، عدم آشنایی مدیران سازمان با نحوه عمل، حیطه اختیارات و رویکرد حسابرسی داخلی به مسائل سازمان است و شناساندن حسابرسی داخلی به مدیران به نحوی اثربخش، می تواند گامی مهم در زمینه افزایش کارایی و اثر بخشی حسابرسی داخلی باشد.در این مسیر باید تلاش شود که حسابرس داخلی به گونه ای به مدیران معرفی گردد تا آن ها نسبت به موارد زیر مطمئن گردند.

قابل اعتماد بودن حسابرس داخلی: مدیران باید بدانند که اطلاعات محرمانه شرکت توسط حسابرس داخلی بصورت محرمانه باقی خواهد ماند و نیز می توانند مسائل و دغدغه خود را جهت افزایش کارایی، اثربخشی و صرفه اقتصادی و وجود و رعایت آیین نامه هاو دستور العمل ها با این حسابرسان در میان بگذارند.

شایستگی حسابرسان داخلی: مدیران باید به صلاحیت حسابرس داخلی برای رسیدگی و دانش ایشان واقف باشند.

معیارهای ارزیابی مورد استفاده حسابرسان داخلی: مدیران باید بدانند که حسابرسان داخلی برای ارزیابی کارایی، اثربخشی و صرفه اقتصادی عملیات تحت کنترل مدیریت از معیارهای استفاده می کنند که حتی الامکان بر سر آنها با مدیریت توافق به عمل آمده است.

حوزه اختیارات حسابرسان داخلی: مدیران باید نسبت به این موضوع آگاه باشند که حیطه اختیارات حسابرسی داخلی محدود به رسیدگی به اسناد و سوابق حسابداری (سند رسمی) نبوده و کلیه فرآیندها و ریسک های سازمان و کنترل های داخلی را شامل می شود.

جمع بندی و نتیجه گیری

باید توجه داشت که حسابرسی داخلی در عین اینکه خدمات اطمینان بخشی فراهم می کند، برای سازمان یک دوست و مشاور صمیمی است و واحدی است که می تواند رویه های جاری را به چالش بکشد، از رویه های مناسب موجود دفاع کند و کاتالیزوری باشد برای بهبود؛ بنابراین حسابرسی داخلی در ابتدای طیف وظایفش، نسبت به رعایت قوانین، مقررات و دستور العمل­ها، اطمینان فراهم کرده و در انتهای طیف به عنوان مشاور استراتژیک سازمان فعالیت می کند.